Kí ni Centrifuge náà ń jẹ́ kí onímọ̀ sáyẹ́ǹsì kan yà sọ́tọ̀?
Ifihan:
Sẹ́ńtífù jẹ́ irinṣẹ́ pàtàkì ní àwùjọ àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì, èyí tí ó ń jẹ́ kí àwọn olùwádìí ya onírúurú ohun kan sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n àti ìwọ̀n wọn. Ohun èlò alágbára yìí ń lo agbára centrifugal láti ṣe àṣeyọrí ìyàsọ́tọ̀, èyí tí ó ń jẹ́ kí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ṣe ìkẹ́kọ̀ọ́ àti ṣe ìwádìí lórí onírúurú ohun èlò nínú àpẹẹrẹ kan. Láti ìpínyà àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ sí ìyọkúrò DNA, centrifuge náà ń kó ipa pàtàkì nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀ka ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ó ṣe àwárí àwọn agbára centrifuge kan àti bí ó ṣe ń fún àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lágbára láti ya àwọn ohun èlò sọ́tọ̀ dáadáa.
I. Ìlànà ti Síntífọ́ọ̀gì:
Ìmọ́lẹ̀ jẹ́ ọ̀nà kan tí ó ń lo ìlànà ìmọ́lẹ̀ láti ya àwọn ohun tí ó wà nínú àdàpọ̀ kan sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n wọn. Nígbà tí a bá fi àyẹ̀wò náà sí ìyípo iyara gíga nínú centrifuge, àwọn èròjà náà máa ń ní agbára centrifugal, èyí tí yóò mú kí wọ́n kúrò ní àárín. Lẹ́yìn náà, àwọn èròjà náà yóò rọ̀ mọ́ àwọn ìpele tí ó yàtọ̀ síra, èyí tí yóò jẹ́ kí ó rọrùn láti yà sọ́tọ̀.
II. Yíya Àwọn Ẹ̀yà Ẹ̀jẹ̀ Sílẹ̀:
Ọ̀kan lára àwọn ohun tí a sábà máa ń lò fún centrifuge ni pípín àwọn èròjà ẹ̀jẹ̀. Nípa lílo páìpù ìṣàkójọ ẹ̀jẹ̀ pàtàkì pẹ̀lú ohun tí ó ń dènà ẹ̀jẹ̀, a lè fi àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ sínú centrifuge. Nítorí onírúurú ìwọ̀n àwọn èròjà inú rẹ̀, ẹ̀jẹ̀ náà yóò pín sí àwọn ìpele mẹ́ta ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ - plasma lórí òkè, ìpele tín-ín-rín ti àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ funfun àti platelets, àti ìpele ti àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa ní ìsàlẹ̀. Àwọn onímọ̀ nípa ìṣègùn lè wá gba àwọn èròjà pàtó fún àwọn àyẹ̀wò tàbí àwọn ìlànà ìṣègùn, bíi yíyà sọ́tọ̀ plasma fún ṣíṣàyẹ̀wò àwọn èròjà kẹ́míkà tàbí gbígba plasma ọlọ́ràá fún àwọn ìtọ́jú àtúnṣe.
III. Ìyọkúrò DNA:
Sẹ́ńtífù náà tún ń kó ipa pàtàkì nínú ìyọkúrò DNA, ìlànà pàtàkì kan nínú ìmọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè àti ìwádìí nípa ìran. Nípa lílo centrifugation, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè ya DNA kúrò lára àwọn èròjà sẹ́ẹ̀lì mìíràn, bí àwọn prótíìnì àti lipids. Ní àwọn ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ ti ìyọkúrò DNA, a máa ń fi onírúurú ohun èlò ìtọ́jú àwọn ohun alààyè (fún àpẹẹrẹ, àwọn sẹ́ẹ̀lì tàbí àwọn àsopọ̀ ara) tọ́jú àwọn àpẹẹrẹ ẹ̀dá alààyè láti fọ́ àwọ̀ sẹ́ẹ̀lì náà kí ó sì tú DNA náà sílẹ̀. Lẹ́yìn náà, a máa ń fi centrifug sí adalu náà, èyí sì máa ń mú kí àwọn ìdọ̀tí sẹ́ẹ̀lì tó wúwo àti àwọn prótíìnì ya sọ́tọ̀ kí wọ́n sì ṣẹ̀dá pellet kan ní ìsàlẹ̀ nígbà tí DNA náà bá wà nínú supernatant. Nípa yíyọ supernatant kúrò pẹ̀lú ìṣọ́ra, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè ya DNA náà sọ́tọ̀ fún ìwádìí síwájú sí i, bíi ìtẹ̀léra tàbí ìṣẹ̀dá.
IV. Yíya Àwọn Ẹ̀yà Ara Ẹ̀yà Kékeré Sí:
Pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn centrifuges tó ti ní ìlọsíwájú, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè ya àwọn ẹ̀yà ara sẹ́ẹ̀lì sọ́tọ̀ dáadáa láti kẹ́kọ̀ọ́ nípa iṣẹ́ àti ànímọ́ wọn. Fún àpẹẹrẹ, mitochondria, àwọn ẹ̀yà ara tí ń mú agbára jáde nínú sẹ́ẹ̀lì, ni a lè yà sọ́tọ̀ nípa centrifugation ní ìbámu pẹ̀lú ìwọ̀n àti ìwọ̀n wọn. Nípa lílo àwọn ìgbésẹ̀ centrifugation ní oríṣiríṣi iyàrá, àwọn olùwádìí lè gba àwọn ìpín mitochondria tí a ti sọ di mímọ́ fún ìwádìí jíjinlẹ̀ àti kíkọ́ nípa ipa wọn nínú ìṣiṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì àti ìdàgbàsókè àrùn. Àwọn ọ̀nà kan náà ni a lè lò láti ya àwọn ẹ̀yà ara sẹ́ẹ̀lì mìíràn sọ́tọ̀, bí nuclei tàbí àwọn membranes sẹ́ẹ̀lì, èyí tí ó ń jẹ́ kí àwọn ìwádìí pípéye nípa ìṣètò àti iṣẹ́ wọn.
V. Ìyàsọ́tọ̀ àwọn Lipoproteins:
Àwọn Lipoproteins jẹ́ àwọn èròjà tó díjú tí ó ní lipids àti proteins nínú. Wọ́n ń kó ipa pàtàkì nínú gbígbé ọ̀rá, cholesterol, àti àwọn lipids mìíràn sínú ẹ̀jẹ̀. A ń lo centrifugation ní àwọn ilé ìwòsàn láti ya àwọn lipoproteins sọ́tọ̀ fún àwọn ète ìwádìí. Nípa yíyí àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ ní iyàrá gíga, àwọn lipoproteins náà ń pín sí àwọn ìpín oníwọ̀n tó yàtọ̀ síra, èyí tí a lè ṣe àyẹ̀wò láti pinnu àwọn profaili lipid. Àwọn profaili wọ̀nyí ń fúnni ní òye tó wúlò nípa ìlera ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ ẹnìkọ̀ọ̀kan, nítorí pé àwọn ipele lipoprotein tí kò dára sábà máa ń ní í ṣe pẹ̀lú àwọn àìsàn bíi hyperlipidemia àti atherosclerosis.
Ìparí:
Sẹ́ńtífù jẹ́ ohun èlò ìjìnlẹ̀ onímọ̀ sáyẹ́ǹsì tó lè mú kí àwọn olùwádìí ya àwọn ohun èlò, àwọn èròjà, àti àwọn èròjà pẹ̀lú ìpéye àti ìṣiṣẹ́ tó péye. Yálà ó jẹ́ yíya àwọn èròjà ẹ̀jẹ̀ sọ́tọ̀, yíyọ DNA kúrò, tàbí kíkẹ́kọ̀ọ́ àwọn èròjà ara tí ó wà lábẹ́ sẹ́ẹ̀lì, séńtífù náà ń kó ipa pàtàkì nínú ìdàgbàsókè ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti òye. Nípa lílo àwọn ìlànà séńtífù, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè ṣe àwárí àwọn ìṣòro onírúurú ètò àti tú àwọn ohun ìjìnlẹ̀ tí a fi pamọ́ sínú àìlóǹkà àpẹẹrẹ.
.