Centrifugation: Kini o ya sọtọ?
Ifihan si Centrifugation
Ìmọ́lẹ̀ jẹ́ ọ̀nà tó lágbára tí a ń lò ní onírúurú ẹ̀ka ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì, títí kan ìmọ̀ nípa ẹ̀dá, kẹ́mísírì, àti ìṣègùn. Gẹ́gẹ́ bí orúkọ rẹ̀ ṣe fi hàn, ìmọ́lẹ̀ jẹ́ nípa yíyí àwọn àpẹẹrẹ ní iyàrá gíga. Yíyípo yìí ń ṣẹ̀dá agbára ìmọ́lẹ̀ kan tí ó lè ya àwọn ẹ̀yà ara adalu kan sọ́tọ̀ ní ìbámu pẹ̀lú ìwọ̀n tàbí ìwọ̀n wọn. Nípa lílo ìlànà ìmọ́lẹ̀, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè ya àwọn ohun tí a fojú sí sọ́tọ̀ kí wọ́n sì sọ wọ́n di mímọ́ kúrò nínú àwọn àdàpọ̀ dídíjú. Nínú àpilẹ̀kọ yìí, a ó ṣe àwárí àwọn ìpìlẹ̀ ìmọ́lẹ̀ náà kí a sì jíròrò onírúurú ohun tí ó lè yà sọ́tọ̀.
Pípín Àwọn Ẹ̀yà Ẹ̀jẹ̀: Agbára Síntífọ́gì
Ọ̀kan lára àwọn ohun tí a sábà máa ń lò fún centrifugation ni láti pín àwọn èròjà ẹ̀jẹ̀ sí méjì. Ẹ̀jẹ̀ náà ní àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa (erythrocytes), àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ funfun (leukocytes), àwọn platelets, àti plasma. Láti gba àwọn èròjà pàtó fún ìwádìí tàbí ìtọ́jú, centrifugation kó ipa pàtàkì. Nípa yíyí ẹ̀jẹ̀ náà nínú centrifuge pàtàkì kan, àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa tí ó pọ̀ jù ni a máa ń gé sí ìsàlẹ̀, tí a sì máa ń ṣe ìpele kan tí a mọ̀ sí hematocrit. Lórí ìpele hematocrit, ìbòrí tí ó ní àwọn sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ funfun àti platelets. Níkẹyìn, plasma, èròjà omi ẹ̀jẹ̀, wà ní ìpele òkè. Ìyàsọ́tọ̀ yìí gba àwọn èròjà ẹ̀jẹ̀ onírúurú láàyè fún ìwádìí tàbí ìtọ́jú síwájú sí i.
Ìyàtọ̀ sí Ìpínyà: Pípín Àwọn Ẹ̀yà Ara Sẹ́ẹ̀lì
Àwọn organelles sẹ́ẹ̀lì jẹ́ àwọn èròjà pàtàkì nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì tí wọ́n ń ṣe àwọn iṣẹ́ pàtó kan. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì sábà máa ń nílò láti ya àwọn organelles wọ̀nyí sọ́tọ̀ kí wọ́n sì kẹ́kọ̀ọ́ wọn kí wọ́n lè lóye àwọn ìlànà sẹ́ẹ̀lì dáadáa. Ìwọ̀n ìyípadà jẹ́ ọ̀nà kan tí ó ń lo àǹfààní àwọn ìwọ̀n onírúurú ti àwọn organelles láti ya wọ́n sọ́tọ̀. Nípa fífi àwọn homogenates tàbí extracts sẹ́ẹ̀lì sí àwọn ìgbésẹ̀ centrifugation ní àwọn iyàrá ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, a lè pín àwọn organelles sí àwọn ìpín pàtó. Fún àpẹẹrẹ, ìwọ̀n ìyípadà àkọ́kọ́ ní iyàrá kékeré mú àwọn ètò sẹ́ẹ̀lì tí ó tóbi jùlọ kúrò, bí nuclei àti àwọn ìdọ̀tí. Àwọn ìṣiṣẹ́ tí ó tẹ̀lé e ní iyàrá gíga lè mú mitochondria, endoplasmic reticulum, tàbí lysosomes jáde ní àwọn ìpín ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ọ̀nà yìí gba àwọn olùwádìí láàyè láti kẹ́kọ̀ọ́ àwọn organelles kọ̀ọ̀kan àti iṣẹ́ wọn.
Yíya DNA sọ́tọ̀ nípasẹ̀ Centrifugation: Ọ̀nà Ìyípadà
Nínú ẹ̀ka ìmọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè, ìyàsọ́tọ̀ DNA jẹ́ ìgbésẹ̀ pàtàkì nínú onírúurú àyẹ̀wò tàbí àyẹ̀wò. Ìwọ̀n centrifugation ti yí ìlànà ìyọkúrò DNA padà, èyí tí ó mú kí ó ṣiṣẹ́ dáadáa jù àti kí ó gbéṣẹ́ fún àkókò. Nínú ọ̀nà yìí, àdàpọ̀ tí ó ní DNA, àwọn prótíìnì, àti àwọn èròjà sẹ́ẹ̀lì mìíràn ni a fi centrifugation ṣe. Níwọ́n ìgbà tí DNA jẹ́ molecule gígùn, tí ó dàbí okùn, ó máa ń jáde kúrò nínú omi ní irọ̀rùn ju àwọn èròjà mìíràn lọ nígbà tí a bá lo agbára centrifugal. Nípa ṣíṣàtúnṣe àwọn ipò centrifugal pẹ̀lú ìṣọ́ra, àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè gba DNA tí a ti sọ di mímọ́ tí a lè lò fún àwọn ìkẹ́kọ̀ọ́ ìran, ìtẹ̀léra, tàbí àwọn ọ̀nà molecule mìíràn.
Pípín Àwọn Ẹ̀yà Sẹ́ẹ̀lì: Ipa ti Ìpínlẹ̀ Onípele Díẹ̀
Síntífọ́ọ̀gì nípa lílo àwọn èròjà ìpele gíga àyè fún ìyàsọ́tọ̀ àwọn èròjà pẹ̀lú àwọn ìwọ̀n tó jọra ṣùgbọ́n àwọn ìwọ̀n tó yàtọ̀ síra. Nípa ṣíṣẹ̀dá àárín pẹ̀lú ìwọ̀n ìpele gíga (tó ga ní ìsàlẹ̀ àti ìsàlẹ̀ ní òkè), àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì lè kíyèsí ìṣíkiri àwọn èròjà onírúurú bí wọ́n ṣe dé ipò ìwọ́ntúnwọ́nsí wọn ní ìbámu pẹ̀lú ìwọ̀n ìpele. Fún àpẹẹrẹ, nígbà tí a bá lò ó sí àdàpọ̀ àwọn èròjà nínú ìwọ̀n ìpele gíga, àwọn èròjà tó wúwo jùlọ yóò rì sí ìsàlẹ̀, nígbà tí àwọn tó fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́ yóò máa léfòó sí òkè. Ọ̀nà yìí wúlò gan-an fún yíyà àwọn èròjà lipoproteins sọ́tọ̀ nínú àwọn ìwádìí cholesterol tàbí yíyà àwọn kòkòrò àrùn sọ́tọ̀.
Ìparí:
Ìmọ́lẹ̀ jẹ́ ọ̀nà tí ó wọ́pọ̀ pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlò nínú ìwádìí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti àyẹ̀wò ìṣègùn. Ó ti di apá pàtàkì nínú àwọn ìlànà yàrá, tí ó fún àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì láyè láti ya onírúurú ohun èlò sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìwọ̀n tàbí ìwọ̀n wọn. Láti pínyà àwọn ẹ̀yà ara ẹ̀jẹ̀ sí yíyà àwọn ẹ̀yà ara sẹ́ẹ̀lì àti DNA sọ́tọ̀, ìmọ́lẹ̀ ń bá a lọ láti kó ipa pàtàkì nínú ìlọsíwájú òye ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì àti mímú àwọn ìṣe ìtọ́jú ìlera sunwọ̀n síi. Nípa lílo agbára agbára centrifugal, àwọn olùwádìí lè ya àwọn ẹ̀yà ara tí a fojú sí sọ́tọ̀ lọ́nà tí ó dára àti láti sọ wọ́n di mímọ́, ní ṣíṣí ọ̀nà fún àwọn àwárí tuntun àti ìlọsíwájú ní onírúurú ẹ̀ka.
.